Lục Hợp và hợp hóa: từ nhận diện cặp đến kiểm tra chức năng

Lục Hợp là sáu cặp quan hệ giữa Địa Chi. Khi thấy đủ hai Chi của một cặp, người học có thể nhận diện hợp về hình thức. Nhưng từ đó nói khí đã chuyển hoàn toàn sang một hành khác là bước nhảy cần tránh. Trong cách đọc của giáo trình, hợp có thể kéo gần, ràng buộc, giữ hoặc dẫn khí trước khi đủ điều kiện hóa.

Vì vậy, câu hỏi nên có động từ chức năng: hợp đang giữ Chi nào, kéo nó khỏi quan hệ nào, tăng hay giảm khả năng làm căn ra sao? Trả lời như vậy rõ hơn một nhãn tốt hoặc xấu gắn ngay khi thấy hai chữ.

Bảng dưới dùng quy ước sáu cặp và hướng hóa được ghi trong tài liệu Địa Chi của Tyme. Đây là quy ước của bài; cột hướng hóa là điều cần khảo sát, không phải kết quả tự động khi hai Chi gặp nhau.

Không nên chỉ nhìn tên hành ở cột giữa rồi xóa ngay các Tàng Can ban đầu. Chưa xác lập hóa thì vẫn phải đọc hai Chi trong chức năng và quan hệ của chúng với toàn cục.

Tầng thứ nhất là có hợp: hai Chi tạo đúng cặp về hình thức. Tầng thứ hai là hợp có lực: vị trí, môi trường và các quan hệ liên quan cho phép sự ràng buộc tác động rõ. Hai Chi gần nhau, không bị lực mạnh khác chia tách và có khí hậu thuận là những điều kiện cần khảo sát.

Tầng thứ ba là hợp đổi chức năng. Một Chi có thể bị kéo khỏi nhiệm vụ cũ, làm căn kém tự do hơn hoặc giảm khả năng tham gia xung. Muốn đánh giá thuận nghịch, phải biết chức năng bị đổi có quan trọng với cấu trúc không.

Tầng thứ tư mới là hợp hóa. Cần thời, thế và trợ khí cùng hướng. Giáo trình không cho một công thức đếm chữ đủ dùng cho mọi cặp; vì vậy không tự đặt ngưỡng điểm hoặc coi chỉ đúng mùa là đủ. Thiếu chứng cứ thì dừng ở tầng đã xác lập.

Hai Chi kề nhau thường tác động trực tiếp hơn hai Chi cách trụ. Nhưng gần không bảo đảm mạnh nếu bị xung phá, và xa không mặc nhiên vô hiệu khi được toàn thế hỗ trợ. Khoảng cách phải được đọc cùng lực, không dùng như một thứ tự thắng thua cố định.

Trong minh họa bộ phận một Tý gặp hai Sửu, chưa thể nói Sửu nào thắng hoặc Tý bị tranh mất. Cần xét mùa, vị trí, tương quan Thổ–Thủy và các quan hệ khác. Đây là bài toán về việc mỗi Chi còn thực hiện chức năng nào, không phải suy ngay thành chuyện tranh chấp giữa người với người.

Tam Hợp là nhóm ba Chi cùng tạo một cục, như Thân–Tý–Thìn thuộc Thủy; Tam Hội trong cách gọi của bài là nhóm ba Chi cùng một mùa, như Dần–Mão–Thìn thuộc phương Đông Mộc. Một Chi tham gia Tam Hợp hoặc Tam Hội mạnh cũng có thể làm Lục Hợp riêng lẻ giảm vai trò. Ngược lại, Lục Hợp gần và có lực có thể đổi điều kiện hội tụ. Không có ưu tiên bất biến nếu bỏ ngữ cảnh.

Xét minh họa bộ phận có Mão–Dậu xung, thêm Tuất gần Mão. Mão–Tuất hợp có thể làm Mão bớt tự do tham gia xung Dậu. Nhưng phải xem Tuất có bị quan hệ khác kéo đi hoặc bị Thìn xung không. Nhận định phù hợp là khả năng tái phân bố lực, chưa phải có hợp thì mọi xung biến mất.

Khi nói giải xung, cần chỉ rõ Chi nào bị giữ, quan hệ xung nào giảm hiệu lực và có quan hệ mới nổi lên không. Một hợp làm dịu một phía có thể thay điều kiện của phía khác. Bỏ phần sau sẽ khiến câu luận nghe trọn vẹn nhưng thiếu cơ chế.

Dần–Hợi cùng hiện trong mùa Kim mạnh, Mộc yếu và bị chế là ví dụ về hợp chưa đủ hóa. Có thể khảo sát ràng buộc cùng khả năng trợ Mộc; chưa nên nói toàn bộ đã hóa Mộc. Chiều tương sinh giữa Thủy và Mộc không thay thế điều kiện thời thế.

Tỵ–Thân lại có nhiều lớp: Lục Hợp đồng thời liên hệ hệ Hình. Hình ở đây là một loại quan hệ giữa Địa Chi, trong trường hợp này gắn với nhóm Dần–Tỵ–Thân; chữ ấy không tự chỉ một hình phạt hay tai họa ngoài đời. Cần xét có Dần tham gia không, mùa thuộc khí nào, Hỏa hay Kim–Thủy đang chi phối. Chỉ lấy nhãn hợp để gọi thuận hoặc nhãn hình để gọi hung đều quá sớm. Các ví dụ này là mô hình bộ phận, chưa phải một lá số hoàn chỉnh.

Chọn một cặp trong bảng và viết bốn dòng: nhận diện cặp, chứng cứ về lực hợp, chức năng có thể đổi và chứng cứ còn thiếu để xét hóa. Nếu chỉ viết được dòng đầu, hãy giữ kết luận ở dòng đầu.

Sau đó thử thêm một quan hệ xung hoặc hội dưới dạng giả định, không tự lập ngày sinh. Hỏi phần nào trong bốn dòng cần sửa. Bài tập đạt yêu cầu khi lời luận giải thích được thay đổi chức năng, thay vì chỉ đổi một nhãn hợp hóa thành một lời dự báo chắc chắn.