Lặp quẻ đến khi vừa ý: dùng nhật ký để nhận ra việc chọn kết quả

Một lần lập quẻ khiến người hỏi khó chịu, lần sau cho lời dễ nghe hơn, rồi chỉ kết quả sau được ghi nhớ. Vấn đề không chỉ là số lần gieo. Khi quyết định dừng dựa vào việc có được lời mong muốn, cả chuỗi đã trở thành lựa chọn dữ liệu sau kết quả. Người thực hành có thể nghĩ mình đang kiểm chứng trong khi thật ra đang thu hẹp những gì được phép giữ lại.

Cách chọn ấy còn xuất hiện khi không gieo lại: đổi quy tắc ưu tiên hào, thêm quẻ phụ hoặc tìm một trường phái khác chỉ để có kết luận thuận. Bởi vậy kỷ luật cần bao gồm cả phương pháp đọc. Nhật ký phải giữ câu hỏi, dữ liệu và quy tắc ban đầu, để về sau thấy điều gì đã thay đổi và vì sao.

Không thích kết quả, lo lắng hơn hoặc đổi vài chữ nhưng vẫn hỏi cùng quyết định chưa tạo một tình thế mới. Nếu tiếp tục lập quẻ trong trạng thái ấy, mỗi kết quả bổ sung thêm cơ hội chọn điều hợp ý. Cách hữu ích hơn là quay lại dữ kiện còn thiếu và việc nhỏ có thể làm để hiểu tình hình rõ hơn.

Ngược lại, một điều kiện mới thật sự thay đổi bài toán hoặc một hành động đã đưa người hỏi sang giai đoạn khác có thể tạo câu hỏi mới. Tiêu chuẩn là thay đổi có ý nghĩa, không phải chờ đủ một số giờ hay ngày cố định. Có việc đổi nhanh, có việc qua nhiều tuần vẫn giữ nguyên ràng buộc. Hồ sơ mới cần chỉ được biến số nào đã đổi so với lần trước.

Một lần lập có lỗi xác định được có thể cần làm lại, nhưng lý do phải nằm ở thao tác hoặc dữ liệu. Với đồng tiền, chẳng hạn, một mặt không thể đọc do mắc vào khe khác với một tổng số đã thấy rõ nhưng không vừa lòng. Ghi lỗi ngay khi xảy ra giúp tránh việc sau khi đọc lời quẻ mới tìm lý do loại kết quả.

Cũng không nên giữ cả hai lần rồi lựa chọn kết quả thuận hơn. Nếu lần đầu bị loại vì lỗi, ghi nó bị loại theo tiêu chí nào và dùng lần thay thế nhất quán. Khi còn nghi ngờ về dữ liệu cũ, có thể ghi chưa đủ để diễn giải. Việc chấp nhận một hồ sơ không hoàn chỉnh chính xác hơn sửa nó thành một kết quả có vẻ sạch sẽ mà không còn dấu thao tác.

Hồ sơ tối thiểu giữ câu hỏi nguyên văn, dữ kiện đã biết, phương pháp cùng quy ước, kết quả thô, quẻ chủ, hào động và quẻ biến. Tiếp đó ghi lời luận trước hành động, hành động thực sự đã chọn, kết quả đối chiếu và có lập lại hay không. Nếu có, lý do cùng dữ kiện mới phải được viết rõ.

Đừng chỉ ghi lời kết luận ngắn như nên chờ. Cần biết chờ điều gì, dựa vào căn cứ nào và khi nào sẽ xem lại. Cũng đừng chỉnh lời luận ban đầu sau khi biết sự việc rồi chỉ lưu bản đã sửa. Có thể thêm nhận xét mới bên dưới với thời điểm riêng. Giữ nguyên bản cũ cho phép nhìn thấy quá trình học, bao gồm những chỗ diễn giải rộng hoặc đoán sai.

Giả sử một bài đọc đề nghị làm rõ một điều kiện trước khi tiếp tục. Người hỏi thực hiện việc đó, hoàn cảnh thay đổi và kết quả sau cùng thuận hơn. Khi hậu kiểm, cần ghi cả hành động đã can thiệp vào tình thế. Không nên chỉ kể kết quả thuận như thể nó tự xảy ra đúng với một dự báo, bỏ qua vai trò của thông tin mới và lựa chọn thực tế.

Hãy chia nhận xét thành điều phù hợp, điều không phù hợp và điều quá mơ hồ để đánh giá. Nếu lời luận nói có thể thuận cũng có thể khó mà không nêu dấu hiệu phân biệt, kết quả nào cũng dễ được nhận là đúng. Nhận ra một câu không đủ cụ thể để kiểm là tiến bộ về phương pháp. Nhật ký giúp sửa cách đặt câu hỏi cùng cách diễn đạt, không tự chứng minh năng lực tiên đoán của toàn bộ hệ thống.

Khi thôi thúc lập lại xuất phát từ bất an, hãy hỏi thông tin nào có thể thu thập, việc nào có thể làm và khi nào sẽ có căn cứ mới để xem xét. Mục tiêu của học Dịch trong khung này là hiểu tình thế, thời, vị và điều kiện ứng xử. Một lần gieo nữa không thay được phần quan sát hoặc hành động vẫn đang bỏ trống.

Bài tập là chọn một hồ sơ từng có nhiều kết quả và dựng lại thứ tự: câu hỏi, dữ liệu, lời luận, lần đổi phương pháp và kết quả thực tế. Đánh dấu thời điểm mong muốn đã ảnh hưởng việc giữ hoặc bỏ thông tin. Sau đó viết một quy tắc cho lần học tiếp theo, chẳng hạn giữ nguyên dữ liệu đầu và ghi rõ lý do mọi lần làm lại. Quy tắc có ích khi nó bảo vệ khả năng tự sửa, kể cả lúc kết quả không dễ chịu.